МСҮ-ийн төв 1965 онд анх байгуулагдсан, МУ-ын Гавьяат барилгачин А. Зайтаны нэрэмжит сургууль юм.

Тус сургууль нь Өлгий хотын 4-р багт байршилтай. 105 багш, ажиллагчидтай.

Нэг ээлжинд 440 хүүхэд сургах хүчин чадалтай. Одоогоор 19 мэргэжлээр 700 суралцагч суралцаж байна.

Инженерийн хангамжтай. Тус цогцолбор нь Сургуулийн төв байр, Мастерын байр, Үйлчилгээний нэгдсэн байр, Оюутны байр, 2 грашаас бүрддэг.

Тус сургууль нь 2014-2015 онуудад сургуулийн байраа өргөтгөж, сантехник бүрэн засвар хийх, оюутан суралцагчийн номын сантай болсон. 

БАЯН-ӨЛГИЙ АЙМАГ ДАХЬ МАГДЛАН ИТГЭМЖЛЭГДСЭН МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН СУРГУУЛЬ

Баян-Өлгий аймаг дахь Магадлан итгэмжлэгдсэн Мэргэжлийн боловсролын сургууль нь 1965 онд “Барилгын Техник Мэргэжлийн Сургууль” нэртэйгээр анх үүсэн байгуулагдаж, эдүгээ 61 дэх жилдээ тасралтгүй мэргэжилтэй ажилтан бэлтгэж байна.

1990 оноос  Мэргэжлийн Сургалт Үйлдвэрлэлийн Төв болсон бөгөөд 1999 оны 7 дугаар сарын 07-ны өдрөөс Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар А. Зайтины нэрэмжит болсон. 2023 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдөр баталсан “Mэргэжлийн болон техникийн боловсрол, сургалтын тухай хууль”-ийн шинэчилсэн найруулгаар “Мэргэжлийн боловсролын сургууль” болгон өөрчилсөн.

2025-2026 оны хичээлийн жилд “Сургалтын үйл ажиллагаанд дэвшилтэд технологийг нэвтрүүлэгч, чанар бүтээмжийг дээдлэгч, бүс нутгийн хөгжлийн чиг хандлагыг тодорхойлогч сургууль байна” гэсэн эрхэм зорилготойгоор 700 гаруй суралцагч, мэргэжлийн 51 багш, ерөнхий эрдмийн 20 багш,  44 ажилтантайгаар сургалтын үйл ажиллагаагаа зохион байгуулж, 19 мэргэжлээр мэргэжилтэй ажилтан бэлтгэж байна.

Багш нарын боловсролын зэргийн хувьд дипломын 3, бакалавр зэрэгтэй 55, Магистр зэрэгтэй 13 багш байгаа бол тэргүүлэх зэрэгтэй 9 багш, заах аргач зэрэгтэй 36 багш тус тус ажиллаж байна.  Тус сургууль нь  200 оюутны дотуур байр ,гуанз, биеийн тамирын заал болон 16 онолын, 18 дадлагын газартай. Мөн 60 хүний суудал бүхий номын сангийн уншлагын танхимтай, 10000 номын фондтой. 

Өрхийн эрүүл мэндийн төв 4 эмнэлэгтэй бөгөөд  2016 онд шинээр баригдаж ,  Өлгий сумын нийт 10132 өрхийн, 45156 иргэнд анхан шатны эрүүл мэндийн тусламж  үйлчилгээ үзүүлж байна. 

Өлгий сумын хэмжээнд 38 эмийн сан, аптек ажиллаж ард иргэдэд үзүүлж байна.

Ариутгах татуургын 6 насостай, 25 км урт бохир усны шугамтай, хоногт 4200м3 бохирын ус түрэх хүчин чадалтай. Цэвэрлэх байгууламжийн хувьд байгалийн биологийн байгууламжийн цэвэрлэгээний түвшин 94 хувь Европ стандарттай цэвэрлэх байгууламжтай.

Баян-Өлгий аймаг 1940 онд байгуулагдсаны дараахан нэрт яруу найрагч Бабийн Ахтан тэргүүтэй ардын авьяастнууд нэгдэн “Улаан булан” нэртэй урлагийн анхны байгууллагыг үүсгэн байгуулжээ. Тэд сум, багуудаар явж, Ахтаны “Ермалай”, “Жамал” зэрэг жүжиг болон богино хэмжээний концерт тоглон ард түмэнд урлагаар үйлчилж эхэлсэн байна. Удалгүй уран сайхны хүрээгээ тэлж, 1946 онд клуб болон өргөжин, нийслэл Улаанбаатар хотод зохион байгуулагдсан урлагийн арга хэмжээнүүдэд амжилттай оролцож байв. 1951 оны улсын хэмжээний арга хэмжээнд тус клубын уран бүтээлчид шагналт байруудад шалгарсан нь томоохон амжилт байлаа. 1950-иад оноос төр засгаас казах ард түмний урлаг, соёлыг хөгжүүлэхэд онцгой анхаарч, Улаанбаатар хотын театруудаас мэргэжлийн уран бүтээлчид, хөгжмийн зохиолчид, найруулагчдыг урин ажиллуулж эхэлсэн. Мөн Зөвлөлт Казахстанаас мэргэжилтнүүдийг авчирч, орон нутгийн залуусыг сургаж, мэргэжлийн жүжигчин, хөгжимчин, бүжигчдийг бэлтгэхэд чухал нөлөө үзүүлжээ.

Энэ хугацаанд тус театрын уран бүтээлчид аймгаас төрөн гарсан зохиолч М.Хурманхан, Ж.Аргынбай, Т.Султан, Х.Ислам нарын бүтээлүүдээс гадна Монголын нэрт зохиолчид болон дэлхийн сонгодог зохиолуудыг тайзнаа тавьж байв. Үүнд Байцаагч түшмэл, “Ахан сери Актокты”, “Козы Көрпеш Баян сулу”, Болд хэрхэн хатаагдсан нь зэрэг бүтээлүүд багтана. 1955 онд 300 хүний суудалтай театрын барилга баригдаж, 1956 оны 11-р сарын 26-нд хор, драм, хөгжим, бүжгийн анги бүхий мэргэжлийн байгууллага болон үйл ажиллагаагаа эхлүүлжээ. Анхны тайзнаа тавигдсан жүжиг нь М.Хурманханы “Кезең үстінде” (“Даваан дээр”) байв.

1959 онд аймаг байгуулагдсаны 20 жилийн ойгоор Улаанбаатар хотод болсон улсын урлагийн үзлэгт тэргүүн байр эзэлж, 1960 онд олон уран бүтээлчид төрийн өндөр шагнал, цол хүртсэн нь тус театрын нэр хүндийг улс даяар өргөсөн юм.                                    1970–1980-аад онд театр жинхэнэ мэргэжлийн төв болон хөгжиж, гадаад, дотоодын сонгодог бүтээлүүдийг тоглон урлагийн оргил үедээ хүрчээ. Театрын уран бүтээлчид Монгол орны өнцөг булан бүрт хүрч, хөдөө орон нутагт хүртэл урлагаар үйлчилж байсан нь онцлог юм.

1990-ээд оны зах зээлийн шилжилтийн үед санхүүгийн хүндрэл, хүн амын шилжилт хөдөлгөөнөөс шалтгаалан түр хугацаанд зогсонги байдалд орсон ч удалгүй сэргэн хөгжсөн. 1992 онд Казахстан улсын дэмжлэгтэйгээр шинэ театрын барилга ашиглалтад орсон нь уран бүтээлийн орчныг сайжруулжээ. Дараагийн жилүүдэд олон уран бүтээлчид төрийн дээд цол, шагнал хүртсэн бөгөөд театрын үйл ажиллагаа тасралтгүй үргэлжилж ирсэн байна.

2016 онд театр 60 жилийн ойгоо тэмдэглэж, аймгийн удирдлагын шийдвэрээр М.Хурманхан-ы нэрэмжит Хөгжимт драмын театр хэмээн албан ёсоор нэрлэгдсэн. Одоо тус театр 68 уран бүтээлч, ажилчдын бүрэлдэхүүнтэй үйл ажиллагаагаа явуулж байна.

         Тус номын сан 1949 онд байгуулагдсан. 2014 онд шинэ байранд орж,  нэг ээлжинд 180 хүнийг хүлээн авч ном уншуулах чадвартай 5 уншлагын танхимтай.

Насанд хүрэгчдийн танхим, Гэрээр ном олгох танхим, Хүүхдийн уншлагын 1-р танхим /1-3 анги, бяцхан уншигчдын/,

Хүүхдийн уншлагын 2-р танхим /4-8 анги/, Зохиолч, уншигчдын танхимтай. 

  Танхимууд бүгд чөлөөт сонголттой. Нийт 18 хүний бүрэлдэхүүнтэй үйл ажиллагаа явуулж байна. 

Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Сайд нарын зөвлөлийн 1942 оны 1 дүгээр сарын 22-ны өдрийн хуралдаанаар Монголын нийгмийн халамжийн тухай дүрмийг баталж, нийгмийн хамгаалалын хөрөнгийг зарцуулах эрхийг Монголын үйлдвэрчний эвлэлийн төв зөвлөлд олгож, 1942 оны 4 дүгээр сарын 28-ны өдөр Монголын үйлдвэрчний эвлэлийн төв зөвлөлд нийгмийн хамгаалалын хэлтсийг 4 оронтойгоор байгуулж, Нийгмийн даатгалын анхны эх суурь  тавигдсан юм. Үүний дараа Сайд нарын зөвлөлийн 124 дүгээр тогтоолын дагуу 1974 оны 6 дугаар сарын 18-ны өдөр Аймгийн АДХ-ын гүйцэтгэх захиргааны 60 дугаар захирамж гарч, аймгийн хөдөлмөрийн товчоог татан буулгаж, Хөдөлмөр Нийгэм хангамжийн хэлтсийг байгуулжээ.

Хүн ам зүй, нийгэм хангамжийн хэлтэс, хүн амын бодлого, хөдөлмөрийн хэлтэс, хөдөлмөр нийгэм хангамжийн хэлтэс нэрээр үүрэг гүйцэтгэж байгаад 1994 оны 7 дугаар сард нийгмийн даатгалын багц хууль батлагдсанаар Аймгийн засаг даргын 1994 оны 11 дүгээр сарын 1-ний өдрийн 125 тоот захирамжаар аймгийн нийгмийн даатгалын хэлтэс Өлгий сумд нийгмийн даатгалын тасаг байгуулагдаж хэлтсийн дүрмийг батлан мөрдлөгө болгон ажилласан.

              Аймгийн Нийгмийн даатгалын хэлтэс нь 1995 оны 1 дүгээр 1-ний өдрөөс 26 ажилтан, 3 туслах ажилтантайгаар бүгд 29 хүнтэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн. Үүнээс хойш хэлтсийг ажлын цар хүрээ, нийгмийн даатгалын шимтгэлийн орлогын хэмжээ нэмэгдсэнтэй холбогдуулан нийгмийн даатгалын хэлтэс 2 тасагтайгаар үйл ажиллагаагаа явуулж байсан бол Нийгмийн даатгалын ерөнхий газрын даргын 2018.02.28 өдрийн А/22 тоот тушаалаар аймгийн нийгмийн даатгалын хэлтсийг

-          Үйлчилгээний тасаг

-          Санхүү бүртгэлийн тасаг

-          Хяналт шалгалт,дотоод аудитын тасаг

3 тасаг, 36 үндсэн ажилтан, 3 гэрээт,3төлөөлөгч ажилтантайгаар үйл ажиллагаагаа явуулж байсан ба 2024 оны 01 дүгээр сарын 01-с нийгмийн даатгалын багц хууль хэрэгжиж эхэлсэнтэй холбогдуулан Нийгмийн даатгалын газар болж өөрчлөгдөн  газрын бүтэцийг 3 хэлтэс, 36 үндсэн ажилтантайгаар баталж  үйл ажиллагаа явуулж байна.

Баян-Өлгий аймаг нь казах үндэстний өв соёл, гар урлал, мал аж ахуйгаараа алдартай бөгөөд дараах брэнд бүтээгдэхүүнүүдээрээ танигдсан байдаг.

Баян-Өлгий аймаг нь казах үндэстний өв соёл, гар урлал, мал аж ахуйгаараа алдартай бөгөөд дараах брэнд бүтээгдэхүүнүүдээрээ танигдсан байдаг.                                                                                                                                      Бүргэдийн баярын бэлгэдэл бүтээгдэхүүн – бүргэдийн баяртай холбоотой дурсгал, гар урлал, аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүнүүд

Казах оюутай эсгий болон хатгамал – үндэсний хээ угалзтай гар урлал Торгон болон арьсан эдлэл – гар цүнх, бүс, морин хэрэгсэл

Баян-Өлгийн зөгийн бал – уулын цэвэр байгалийн гаралтай бал Ааруул, бяслаг, өрөм – уламжлалт цагаан идээ Казы – адууны махан үндэсний бүтээгдэхүүн

Бүргэдээр ан хийх уламжлал – аялал жуулчлалын гол брэнд соёл Алтан бүргэдийн баяр – олон улсын жуулчдыг татдаг томоохон арга хэмжээн баярын бэлгэдэл бүтээгдэхүүн – бүргэдийн баяртай холбоотой дурсгал, гар урлал, аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүнүүд Казах оюутай эсгий болон хатгамал – үндэсний хээ угалзтай гар урлал Торгон болон арьсан эдлэл – гар цүнх, бүс, морин хэрэгсэл Баян-Өлгийн зөгийн бал – уулын цэвэр байгалийн гаралтай бал Ааруул, бяслаг, өрөм – уламжлалт цагаан идээ Казы – адууны махан үндэсний бүтээгдэхүүн Бүргэдээр ан хийх уламжлал – аялал жуулчлалын гол брэнд соёл Алтан бүргэдийн баяр – олон улсын жуулчдыг татдаг томоохон арга хэмжээ

УС ЦАГ УУР, ОРЧНЫ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ТӨВИЙН

ТҮҮХЭН ЗАМНАЛ

Аймгийн Ус цаг уур, орчны шинжилгээний төвийн үндэс суурь нь 1958 онд Өлгий хотод ЗХУ-ын тусламжтайгаар 4 ажилтантай цаг уурын тулгуур станц байгуулагдсанаар тавигджээ. БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн 1962 оны 64 дүгээр тогтоолын дагуу тус аймагт 1965 онд Ус цаг уурын товчоо байгуулагдаж цаг уурын мэргэжилтнүүд бэлтгэгдэж эхэлжээ.

Тус төв нь Захиргаа, аж ахуйн салбар, урьддчилан мэдээлэх товчоо, нисэхийн цаг уур, цаг уур- уур амьсгал, хөдөө аж ахуйн цаг уур, ус, мөстал судлал, багаж, архив, мэдээллийн дэд сан, холбоо, байгаль орчны шинжилгээний лаборатори, цаг агаарт зориудаар нөлөөлөх экспедиц гэсэн харьяа салбаруудтай ба сумдад цаг уурын 6 өртөө, 6 харуул, ус судлалын 12 харуул, нийт 75 ажиллагсадтай байгууллага болон төлөвшсөн.

Өлгий нисэх буудал 1958 онб 7-р сард байгуулагдсан.

2004 онд шинэ онгоцны буудаалын барилга баригдаж ашиглалтанд орсон.

Хүчин чадал нь цагт 50 хүн хүлээж авна.

Нийт 30 ажилтан, албан хаагчтай үйл ажиллагаа явуулж байна.

 Ø  1940-1989 онд МХЗЭ-ийн төв хорооны сургууль, пионерын байгууллагын төв зөвлөл

Ø  2016 оноос Гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын хөгжлийн газар

 Ø  1991-2012 оноос Монголын Хүүхдийн төлөө үндэсний газар 

Ø  2012 оноос Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжлийн хэлтэс 

 2024 оноос эхлэн Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжил, хамгааллын газар нь нийт 47 хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр үйл ажиллагаа явуулж, сум, баг бүрт хүүхэд, гэр бүлийн нийгмийн ажилтан ажиллуулан хүүхэд, гэр бүлд чиглэсэн төрийн бодлого, хөтөлбөрийг орон нутагт хэрэгжүүлэн ажиллаж байна.2024 оноос Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжил, хамгааллын газар нэртэй 47 хүний бүрэлдэхүүнтэй хүүхэд, гэр бүлд чиглэсэн үйл ажиллагаа явуулж байна.

БНМАУ-ын Засгийн газрын 1990 оны 204 дүгээр тогтоолоор Сангийн яамны бүтцэд татварын газар, Аймгийн гүйцэтгэх захиргаанд салбар албад байгуулагдаж татварын албаны анхны тогтолцоо бий болсон бол, аймгийн АДХГЗ-ны даргын 1991 оны 08 дугаар захирамжаар Аймгийн АДХГЗ-ны Санхүүгийн хэлтсийн дэргэд татварын тасаг байгуулагдсанаар татварын хэлтсийн анхны суурь тавигдсан билээ. Татварын , тасгийн анхны даргаар Т.Ашим, улсын байцаагчаар А. Хумарбек, Х.Кокебай, Ш.Бөххуяг, Х.Казира, А. Бейбит, Д.Акерия, М.Даку, Х.Байдаулет нар ажиллаж байв.Дараа нь аймгийн Засаг даргын 1994 оны 25 дугаар захирамжаар татварын тасгийг өргөтгөн тусад нь хэлтэс болгон 9 албан хаагчтайгаар зохион байгуулан ажиллуулж хэлтсийн даргаар Т.Ашим, Д.Нурлан, Ш.Бөххуяг, Х.Көкөбай, Ш.Шайзада, Х.Хурмет, А.Хумарбек, К.Зауреш, Х.Жанаргул нар тус тус томилогдож байжээ. 1992 онд "Аж ахуйн нэгжийн тухай" хууль шинээр батлагдахад ард иргэд зах зээлийн эдийн засагт шилжихэд бэлтгэгдээгүй, аймгийн эдийн засаг сайнгүй, хууль хэрэгжүүлэх орчин нөхцөл бүрдээгүй бэрхшээлтэй цаг үе байлаа. Гэсэн хэдий ч аж ахуйн нэгжийн тухай хуулийг олон нийтэд сурталчлан ойлгуулах, иргэд улсын үйлдвэрийн газруудыг улсын бүртгэлд хамруулах, ингэснээр татварын бааз суурийг шинээр бий болгох, өргөтгөх, орлогын төлөвлөгөөг биелүүлэх асар их ажлыг тухайн үед ажиллаж байсан баг хамт олон амжилттай хэрэгжүүлэн тодорхой амжилтад хүрч байсан билээ. Улмаар 1994 онд нөхөрлөл, компани, хоршооны тухай хууль шинээр батлагдан урьд нь бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж, иргэдийг бүртгэлд шинэчлэн хамруулах, мөн шинээр бүртгэх ажил эрчимтэй явагдаж татварын бааз суурь ергөсөн юм. Энэ нэр их ажилд тухайн үед Аймгийн санхүүгийн хэлтсийн дарга байсан 3.Шерхан, Татварын хэлтсийн дарга Т.Ашим, Санхүүгийн хэлтсийн мэргэжилтэн К. Нургайв, Р.Асхабыл, М.Мейрамхан нарын санхүүчдийн хөдөлмөрч, зарчим зан чанар, нийгэм хамт олонч, зохион байгуулалтын өндөр ур чадвар тодорхой ур нөлөө үзүүлсэн нь түүх болон үлджээ.

1994 оны 06 дугаар сараас аймгийн Татварын хэлтэс нь үндэсний татварын ерөнхий газрын шууд удирдлага дор ажиллаж эхлэв. Тус татварын хэлтэс нь байгуулагдсан цагаасаа татварын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх ажлыг зохион байгуулах, татвар төлөгчдийг мэдээллээр ханган зөвлөгөө өгөх, сургалт сурталчилгаа явуулах, татварын хууль тогтоомжийн биелэлтэд хяналт тавих, улс, орон нутгийн төсвийн орлогыг биелүүлэх ажлыг нэр тэртэй гүйцэтгэж ирлээ. 1996-2000 онд татварын алба бие даасан босоо удирдлагад шилжиж, татвар бий болгох, ногдуулах, хөнгөлөх, чөлөөлөх, төлүүлэх, өөрчлөхтэй холбогдсон харилцааг зөвхөн татварын хуулиар зохицуулахаар шийдвэрлэсэн. НӨАТ шинээр бий болсон, татварын байцаагчид тусгай дүрэмт хувцас хэрэглэх болсон зэрэг өөрчлөлт нь татвар хураалт болон татвар төлөлтийн уйл явцад эергээр нөлөөлж, төр, иргэн хоорондын харилцан ойлголтыг шинэ шатанд гаргаж чадсан. Ингэснээр татвар төлөгч иргэн бүр зөвхөн татвар төлөгч биш татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт эдлэхийн ач тусыг ойлгон урамшиж, шаардуулахгүйгээр татвараа хугацаанд нь төлөх чухлыг гун ухамсарлахад нь сайнаар нөлөөлсөн билээ. Тус хэлтэс 2001 оноос улам өргөжиж аймгийн аж ахуйн нэгжүүд болон иргэд байнгын харилцаатай, хилийн худалдаа наймаа эрхэлдэг хөрш зэргэлдээ орнууд, тухайлбал ОХУ-ын Алтайн хязгаарын Кош-Агач муж, БНХАУ-ЫН ШУӨЗО-ны Алтай аймгийн Чингэл, Бууралтогай мужуудын Татварын албатай хамтарч ажиллах, туршлага солилцох ажлуудыг шат дараатай зохион байгуулж ирсэн нь зохих ур дүнгээ өгч хойч үедээ туршлага болон улджээ. 2001 оноос татварын албаны өнөөгийн мэдээллийн баазын программ хангамжийг ашиглаж эхэлсэн ба ТЕГ-ын мэдээллийн сүлжээнд онлайн горимоор, шилэн кабелиар холбогдож, 2004 оноос татвар төлөгчдөд зориулсан нэг цэгийн үйлчилгээг нэвтрүүлж эхэлсэн. 2004 онд татварын хэлтэс шинэ ажлын байртай болсон ба компьютер, сургалтын тоног төхөөрөмж, автомашины шинэчлэлт, цахим тайлангийн системд шилжиж НӨАТ, ХХОАТ, ААНОАТ-ын сар, улирлын тайлангуудыг интернэтээр хүлээж авдаг болов. Тус хэлтэс нь 2011 онд цахим тайлангийн нэвтрэлтээр улсын хэмжээнд | байранд шалгарч улмаар уг ажлыг хариуцан ажиллаж байсан улсын ахлах байцаагч Х.Алмагул нь улсын оны шилдэг байцаагчаар шалгарч байсан билээ. Одоогийн байдлаар аймгийн татварын хэлтэс нь давхардсан тоогоор 45-50 мянга орчим татвар төлөгч, 2,203 аж ахуйн нэгж, төсөвт байгууллага, 45 мянган иргэнтэй харьцаж байна. 2019 оны байдлаар орон нутгийн төсөвт 10,483.1 мянган төгрөг, төвлөрсөн төсөвт 2,063.8 мянган төгрөгийн орлого төвлөрүүлж төсвийн орлогын төлөвлөгөөг 115.1 хувиар буюу 1,636.4 мянган төгрөгөөр давуулан биелүүлж ажилласан бол 2020 оны байдлаар орон нутгийн төсөвт 11,316.9 мянган төгрөг, төвлөрсөн төсөвт 2,037.9 мянган төгрөгийн орлого төвлөрүүлж төсвийн орлогыг 109.1 хувиар буюу 1,109.5 мянган төгрөгөөр давуулан биелүүлжээ. Аймгийн татварын хэлтэс одоогийн байдлаар 43 албан хаагчтай буюу хэлтсийн дарга 1, тасгийн дарга 4, татварын улсын байцаагч 29, татвар хураагч 2, үйлчилгээний 6 ажилчинтайгаар ажиллаж байна. Тус хэлтсээс Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одонгоор 6 албан хаагч, Алтан гадас одонгоор 16 албан хаагч, Хөдөлмөрийн хүндэт медалиар 8 албан хаагч, санхүү банк, нягтлан бодох бүртгэлийн тэргүүний ажилтан цол тэмдгээр 35 албан хаагч, Аймгийн оны шилдэг ажилтан, хөдөлмөрийн аварга цолоор 7 албан хаагч тус тус шагнагдсан. Улс, орон нутгийн төсвийн орлогын төлөвлөгөөг сүүлийн 10 жилд 100-аас дээш хувиар давуулан биелүүлж ажилласан бөгөөд тус хэлтэс 2018 онд ажлын үзүүлэлтээрээ аймгийн "ШИЛДЭГ ТӨРИЙН БАЙГУУЛЛАГА"-аар шалгарч шагнуулсан юм. Аймгийн Татварын /тасаг/ хэлтсийн даргаар Т.Ашим 1991-1996 он, Х.Кокебай 1996-2000 он, К.Нургайв 2000-2013 оны 02 дугаар сар хүртэл, Д.Нурлан 2013 оны 02 дугаар сараас 2016 оны 11 дүгээр сар хүртэл, Т.Фестиваль 2016 оны 11 дүгээр сараас одоог хүртэл ажиллаж байна.

                                                                                                ХӨДӨЛМӨР, ХАЛАМЖИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ГАЗАР                                                              

Аймгийн хөдөлмөр эрхлэлт, нийгмийн халамжийн үйлчилгээ, асрамжийн төвийн үйл ажиллагаа нь 1990 оны үед Аймгийн Нийгмийн хангамжийн хэлтсийн бүтцэд байсан ба тус байгууллага хариуцан гүйцэтгэж байсан.

Тухайн үед даргаар нь К.Акрас ажиллаж байсан бөгөөд 1995 оноос эхлэн нийгмийн халамжийн үйлчилгээний ажлыг тусгаарлаж бие даасан байгууллага болгох анхны алхмууд хийгдэж эхэлсэн юм.

1994 онд ‘’Нийгмийн даатгалын тухай’’ багц хууль батлагдан үйлчилж эхэлснээр ‘’Нийгмийн даатгалын хэлтэс’’ нэртэйгээр зохион байгуулагдан үйл ажиллагаа явуулж К.Акрас дарга тус байгууллагыг 1990-2009 он хүртэл удирдан ажиллаж байв.

Баян-өлгий аймгийн Засаг даргын 1995 оны “Халамж үйлчилгээний төв байгуулах тухай” 28 тоот захирамжаар тус аймгийн Нийгмийн даатгалын хэлтсийн дэргэдэх ядуу иргэдэд үйлчилгээ үзүүлэх орон тооны бус “Халамжийн төв” байгуулан ажиллуулжээ. 1996 онд батлагдсан нийгмийн хамгааллын багц хуулийн дагуу нийгмийн халамжийн бие даасан тогтолцоо бий болж хөгжсөн билээ.

1997 онд УИХ-аас Нийгмийн халамжийн тухай хууль батлагдан гарч, Засгийн газрын 59 дүгээр тогтоолыг үндэслэн аймгийн Нийгмийн даатгалын хэлтсийн харьяанд ажиллаж ирсэн Халамжийн төвүүдийг тусгаарлан ажиллуулах эрх зүйн үндэслэл бүрджээ.

Аймгийн Засаг даргын 1997 оны “Халамжийн үйлчилгээний ажлыг шилжүүлэх тухай” 62 дугаар тоот захирамжаар  Нийгмийн даатгалын байгууллагын эрхэлж байсан халамж, асрамжийн үйлчилгээний ажлыг Нийгмийн бодлогын хэлтэст хариуцуулсан байна. Аймгийн Засаг даргын 1997 оны 66 дугаар тоот захирамжаар аймгийн Хөдөлмөр зохицуулалтын албыг байгуулж, даргаар нь Х.Барбол, Нийгмийн халамжийн төвийн даргаар нь А.Женисхан нарыг томилсон байна.

Аймгийн Засаг даргын  1997 оны “Асрамжийн газрын татан буулгах тухай” 68 тоот захирамжаар Бугат сум дахь Улсын Асрамжийн газрыг татан буулгаж, Халамж үйлчилгээний төвийн дэргэдэх “Асрамжийн газар” болгон үйл ажиллагаа явуулж байсан.

Хөдөлмөр эрхлэлтийн албаны даргаар 2001-2004 он хүртэл М.Рүстем ажиллаж байсан.

Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн сайдын 2004 оны 175 тоот тушаалаар хоёр байгууллагыг нэгтгэж “Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний хэлтэс” болгон байгуулсан юм. Хэлтсийн даргаар 2004-2008 онд О.Садель, 2008-2012 онд Я.Сьезд нар ажиллаж байсан.

2012 онд тус хэлтсийг бүтцийн өөрчлөлтөөр салган аймгийн  ‘’Хөдөлмөрийн хэлтэс’’, ‘’Нийгмийн халамж, үйлчилгээний хэлтэс’’ болгон өөрчлөн байгуулж, Хөдөлмөрийн хэлтсийн даргаар 2013 онд Н.Самат, 2014 онд Х.Хавшан, 2015-2016 онд А.Галия, Нийгмийн халамж, үйлчилгээний хэлтсийн даргаар О.Садель 2012-2014 онд, Ж.Цэрэндорж 2014-2016 он хүртэл ажиллаж байжээ.

Монгол Улсын Засгийн газрын 2016 оны 9 дүгээр тогтоолоор аймгийн Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний газрын байгуулан, газрын даргаар 2016-2021 онд Б.Сьезхан, 2021 оны 12 дугаар сарын 27-ны өдрөөс эхлэн даргаар А.Галия томилогдон ажиллаж байна.

Газар нь Захиргаа, хяналтын хэлтэс, Хөдөлмөр эрхлэлтийн хэлтэс, Нийгмийн халамжийн хэлтэс гэсэн 3 хэлтэстэй бөгөөд нийт 45 бүтэц орон тоогоор үйл ажиллагаа явуулж  төрөөс иргэдэд үзүүлэх хөдөлмөр эрхлэлт, халамжийн үйлчилгээ хүргэн ажиллаж байна.

Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний газрын харьяа Асрамжийн төв  ажилладаг ба одоогоор 9 орон тоогоор үйл ажиллагаа явуулж байна.

 Аймгийн Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний газарт ажиллаж байсан үе үеийн ахмадуудад болон одоо ажиллаж байгаа ажилтнуудаас “Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан туг”-ийн одонгоор-5, “Алтан гадас” одонгоор-10, Хөдөлмөрийн хүндэт медаль-14, Салбарын “Тэргүүн болон хүндэт ажилтан”-аар-32, Системийн болон аймгийн аваргаар-2, “Оны шилдэг ажилтан”-аар -9  шалгарсан байна.

ХӨДӨЛМӨР, ХАЛАМЖИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ГАЗАР